Кайрадан Жогорку Кеңештеги гендердик теңсиздик жөнүдө

76

Кыргызстандын парламентиндеги айым депутаттардын болуусу эбактан талкууланып келаткан тема. Партиялар гендерлик теңдик, балансты талап кылган шайлоо жөнүндөгү мыйзамга олуттуу мамиле кылбай турганы баарыбызга маалым. Аталган мыйзам боюнча ар бир партиядан эркек талапкерлердин саны 70% ашпоосу керектиги жазылган. Бирок, парламентке өткөн партиялардын курамында эркектердин саны дайма 70% ашык болот. Бул “гендердик квота” милдеттемеси партиялардын шайлоо алдындагы талапкерлеринин тизмесинде аткарылат, ал эми парламентке келгенден кийинки мандат бөлүштүрүү процессинде аткарылбай турганы маалым болду.
“Кыргыз Республикасынын Президентин жана Жогорку Кеңешин шайлоо жөнүндөгү” мыйзамдын 60-беренесинде гендерлик квотада айымдар менен эркектердин кайсынысы 30% кем эмес болуусу керектиги айтылган эмес. Бул мыйзам эркектердин 30 % аз болбошу керектигин дагы талап кылат. Демек, аялдар 70%га чейинки сандагы мандатка ээ болуусуна дагы уруксат. Шайлоо жөнүндөгү Мыйзамдын 2016-жылдагы өзгөртүүлөрүнө ылайык депутат мандатынан баш тарткан учурда кайсыл жыныста болсо ошол жыныстагы талапкерге мандат ыйгарылышы керектиги жазылган. Бирок, иш жүзүндө мандаттан баш тарткан учурда андай эреже сакталбай келет. Ошондуктан, эгер мандаттан баш тартуу арызын жалаң аялдар жазып калса гендердик баланс коркунучта калат.
Улуттук статистика комитетинин маалыматына караганда парламенттеги аялдардын саны 2002-жылдан бери 30% аша элек.

Макала: Кыргыз Республикасындагы БУУӨП жүзөгө ашырып жаткан Швейцария өкмөтүнүн каржылоосундагы “Жарандардын жигердүү катышуусундагы күчтүү парламенттик демократия” долбоорунун колдоосунда даярдалган.

Бул макалада келтирилген пикирлер Швейцария Өкмөтүнүн, Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасынын, анын программа/долбоорлорунун, же өкмөттөрдүн көз карашын милдеттүү түрдө билдирбейт. Колдонулуучу белгилер тигил, же бул өлкөнүн, аймактын, же райондун, же алардын чек арасынын укуктук макамына тийиштүү кандайдыр бир пикирди билдиргендик катары кабылданбайт жана көрсөтүлгөн уюмдардын расмий көз карашын чакылдырбайт.

Вновь о гендерном дисбалансе в ЖК


Проблема справедливой представленности женщин в парламенте Кыргызстана является довольно избитой темой. Не секрет, что партии Кыргызстана не совсем серьезно относятся к требованиям закона о выборах в части гендерного баланса. Статья 60 данного Закона требует представленности каждого пола не более 70% в списках кандидатов от каждой партии. Но в парламенте мужчин оказывается всегда больше, чем 70%. Данное обстоятельство объясняется тем, что требование “гендерной квоты” распространяется на списки кандидатов от каждой партии, но не на распределение мандатов в парламенте. Тем не менее, очевидный дисбаланс (График. 1) показывает, что партии Кыргызстана не разделяют идею и ценности, заложенные в статье 60 Закона о выборах.

Примечание: Гендерная квота в статье 60.3 Закона “О выборах Президента Кыргызской Республики и депутатов Жогорку Кенеша Кыргызской Республики” не определяет, какой пол должен быть не менее 30%. Данный столбец основывается на наихудшем сценарии для женщин. Но данный закон можно также трактовать как требование обеспечить представительство мужского пола не менее 30% от количества депутатов.

Стоит отметить, что согласно изменениям в Законе о выборах от 2016 года, в случае досрочного прекращения полномочий депутата его мандат передается следующему зарегистрированному кандидату того же пола. Но это не распространяется на случаи “отказа” от мандата депутата после выборов. Другими словами, гендерный баланс все еще под угрозой если “отказные” заявление будут писать в основном кандидаты женского пола. 

Согласно данным Национального статистического комитета, доля женщин в парламенте не превышала отметку в 30% с 2002 года, с момента начала учета.[1]

http://stat.kg/ru/statistics/gendernaya-statistika/

Макала: Parlament.kg сайтынын материалдарына таянып жазылды